Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης – Chronic Fatigue Syndrome (CFS)

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης - Chronic Fatigue Syndrome (CFS)

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης – Chronic Fatigue Syndrome (CFS)

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Τι είναι

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από υπερβολική και χρόνια κούραση (βαριά κόπωση – εξουθένωση), η οποία δεν ερμηνεύεται από άλλη παθολογική κατάσταση του ασθενούς.

Οι συνήθεις εξετάσεις του ασθενούς, είναι φυσιολογικές.

Το αίσθημα της έντονης κόπωσης, χαρακτηριστικά δεν περνά και δε βελτιώνεται με τον ύπνο και την ξεκούραση. Αντίθετα, επιδεινώνεται σταθερά, με το πέρασμα του χρόνου.

Ο συνδυασμός της Χρόνιας αυτής Κόπωσης, με πληθώρα λοιπών συμπτωμάτων που θα δούμε, περιορίζουν τους πάσχοντες, να αντεπεξέλθουν στις καθημερινές υποχρεώσεις και δραστηριότητές τους.

Η ποιότητα ζωής των ατόμων με Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), διαταράσσεται ριζικά.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Ονομασίες και Ορολογίες

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), μέχρι να οριστεί έτσι και να αναγνωριστεί Διεθνώς, ως μια εξαιρετικά σοβαρή και επικίνδυνη κατάσταση για την Υγεία των ανθρώπων και ως άλλο ένα Χρόνιο Νόσημα που οδηγεί σε ανεπάρκεια – αναπηρία αυτοεξυπηρέτησης τους πάσχοντες, έχει περάσει πολλά στάδια.  Από το χλευασμό μέχρι τις διενέξεις και προστριβές.

Το NHS (Εθνικό Σύστημα Υγείας) της Μεγάλης Βρετανίας και όλα τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα των Η.Π.Α. πλέον, το αναγνωρίζουν και το ονομάζουν  Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης – Chronic Fatigue Syndrome (CFS), από το 2015.

 

Ονομασίες που επιπλέον έχουν χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιούνται, είναι:

  • Myalgic Encephalomyelitis (ME)Μυαλγική Εγκεφαλομυελίτιδα
  • Systemic Exertion Intolerance Disease (SEID) – Συστηματική Νόσος Κόπωσης και Έλλειψης Υπομονής.

Ο όρος αυτός προτάθηκε το 2015, με μια εργασία του Ινστιτούτου Υγείας των Η.Π.Α. (US Institute  of  Medicine), στην οποία τονίζει, ότι το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), είναι μια κατάσταση που επηρεάζει, όλα τα συστήματα του οργανισμού. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποίησε τον όρο Συστηματική Νόσος, για να υπερτονίσει, ότι πρόκειται για ύψιστης σημασίας κατάσταση, των πασχόντων.

  • Adrenal Fatigue Syndrome – Σύνδρομο Κόπωσης των Επινεφριδίων

Η κόπωση των επινεφριδίων,  πρώτη φορά περιγράφηκε σε ιατρικά κείμενα το 1800 και πρώτη φορά δόθηκε θεραπεία το 1930. Παρόλα αυτά, για πολλές δεκαετίες ήταν άγνωστη στη συμβατική ιατρική. Ορίστηκε ως «Σύνδρομο» γιατί αποτελεί, μια συλλογή από σημεία και συμπτώματα, που προκύπτουν, όταν η λειτουργία των επινεφριδίων, δεν είναι στο βέλτιστο επίπεδό της.

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), πολλά χρόνια πριν αναγνωρισμένο στη Λειτουργική Ιατρική, είχε κατά τον περασμένο αιώνα και άλλα ονόματα, όπως:

Νόσος Addison,

Addison’s hypoadrenia,

Υπο-κλινική hypoadrenia,

Νευρασθένεια,

Νευρασθένεια των επινεφριδίων,

Απάθεια των επινεφριδίων και

Κόπωση των επινεφριδίων.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Ποιούς Προσβάλλει

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), μπορεί να προσβάλλει οποιονδήποτε άνθρωπο.

Συνήθως, εμφανίζεται  λίγο περισσότερο σε Γυναίκες, από ότι σε Άνδρες.

Ηλικιακά προσβάλλει άτομα από 20 έως 50 ετών.

Δυστυχώς τα Παιδιά μπορεί επίσης να προσβληθούν, συνηθέστερα στις ηλικίες μεταξύ 13 έως 15 ετών.

Εκδηλώνεται συνήθως, μετά  από έντονο ή παρατεταμένο stress του οργανισμού.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης - CFS

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης – CFS

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Στατιστικά

Οι στατιστικές για το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), είναι ακόμη ελλιπείς, μιας και πρόσφατα αναγνωρίστηκε Διεθνώς, επίσημα.

Μιλούν για άνω του 30% του πληθυσμού.

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Αμερικανοί και πάνω από 250.000 άτομα στη Μ. Βρετανία, είναι διεγνωσμένοι.

Ωστόσο, Η.Π.Α., Ευρώπη, Μ.Βρετανία, Ιαπωνία, συμφωνούν, ότι οι πάσχοντες, είναι πολύ περισσότεροι.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Συμπτώματα

Όπως υποδηλώνει το όνομά του, το κύριο, υψίστης σημασίας σύμπτωμα, των ασθενών με Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), είναι η χρόνια (από εξαμήνου) κόπωση, που δεν αντιμετωπίζεται με τον ύπνο.

Ωστόσο, το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), δεν είναι μια ασθένεια εύκολα αναγνωρίσιμη.

Μπορεί το άτομο που έχει το Σύνδρομο, να νομίζει ότι ζει φυσιολογικά, αλλά τα επινεφρίδιά του να βιώνουν κόπωση.

Μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή σημάδια σωματικής ασθένειας, αλλά το άτομο να ζει με μια γενική αίσθηση του unwellness (δεν αισθάνεται καλά).  Να νοιώθει κούραση και μια γενικά καταθλιπτική διάθεση.

 

Οι άνθρωποι με Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), εμφανίζουν επίσης:

Έντονη δυσφορία και δυσανεξία μετά δραστηριότητα, διαταραχές Ύπνου ή Αϋπνία, μυαλγίες (πόνους στους μύες), Μυική Αδυναμία, Αρθραλγίες (πόνους στις αρθρώσεις) χωρίς φλεγμονή, Πονοκεφάλους – Κεφαλαλγίες, Επώδυνους λεμφαδένες, χωρίς να είναι ιδιαίτερα διογκωμένοι,,Πονόλαιμο, συχνά ή υποτροπιάζοντα,  Ελαττωμένη Πνευματική Διαύγεια και Λειτουργικότητα, Δυσκολίες Σκέψης, Διαταραχές Συγκέντρωσης, Αίσθημα γενικής κακουχίας, όπως πριν από γρίπη – κοινό κρυολόγημα, Ζαλάδα ή/και Ναυτία, Αίσθημα «θολούρας», Δυσκολίες προσανατολισμού, Προβλήματα Ισορροπίας, Αλλεργίες ή Ευαισθησία σε Τροφές, Μυρωδιές – Οσμές, Φάρμακα, Χημικά, Ευαισθησία στο Θόρυβο, Ανάγκη για καφέ ή αναψυκτικά τύπου Cola, Ανάγκη για αλμυρά ή γλυκά σνακ, Συμπτώματα Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου, με αίσθημα μετεωρισμού, «φουσκώματα», στομαχόπονους, διάρροια ή δυσκοιλιότητα ή εναλλαγές τους, «καούρες», όξινες ερυγές, Κρυάδες και ρίγη, Αισθητηριακές Διαταραχές, όπως υπερευαισθησία στο Φως, θόλωση όρασης, πόνο στα μάτια, Αίσθημα καρδιακών παλμών – «φτερουγίσματα» – έκτακτες καρδιακές συστολές, χωρίς να υπάρχει καρδιολογικό νόσημα, Δυσκολίες στην Αναπνοή, Καταθλιπτικά συναισθήματα έως Κατάθλιψη, Κυκλικό Συναίσθημα με εναλλαγές Διάθεσης, Ανησυχία και Νευρικότητα, Διαταραχές Πανικού, Επιδείνωση όλων των συμπτωμάτων μετά από φυσική ή πνευματική άσκηση.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης - CFS symptoms

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης – CFS symptoms

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Αίτια

Όπως συμβαίνει σε κάθε Σύνδρομο, έτσι και στο Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), τα αίτια είναι πολλαπλά, σύνθετα, αλληλένδετα και πολύπλοκα.

Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί, όπως :

Ιογενής ή Βακτηριδιακή Λοίμωξη – Φλεγμονή

Προβλήματα του Ανοσοποιητικού Συστήματος

Ορμονική Ανισορροπία

Ψυχολογικά προβλήματα, άγχος και συναισθηματικά τραύματα

Γονιδιακοί Παράγοντες

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Παθοφυσιολογία

Όλα τα αίτια που προαναφέραμε, όλοι οι πιθανοί «διακόπτες» που πυροδοτούν την εμφάνιση του Συνδρόμου, αποτελούν για τον οργανισμό, στρεσογόνους παράγοντες.

Αναγνωρίζονται από το σώμα μας, ως αυτό που λέμε stress. Κάθε τέτοιος παράγοντας, επιδρά στα Επινεφρίδια. Τα Επινεφρίδια άλλωστε χαρακτηρίζονται ως «οι αδένες του stress».

Και ως μικροί Ναπολέοντες αυτοί οι αδένες, λειτουργούν. Όπως ο μικρόσωμος Ναπολέων με τις τεράστιες δυνάμεις που κινητοποιούσε, έκανε αισθητή την παρουσία του σε κάθε μέρος του κόσμου, έτσι και τα Επινεφρίδια κινητοποιούν πολύ μεγάλες δυνάμεις, για να ασκήσουν επιρροή σε ολόκληρο το σώμα.

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), εκδηλώνεται λοιπόν μετά  από έντονο ή παρατεταμένο stress.

Κάτι τέτοιο συμβαίνει, κατά τη διάρκεια, ή μετά, από Οξείες ή Χρόνιες Λοιμώξεις, κυρίως του αναπνευστικού συστήματος, όπως  γρίπη, βρογχίτιδα ή πνευμονία, Λοιμώδη Μονοπυρήνωση (Epstein-Barr Virus – EBV).

Τα επινεφρίδια, προκειμένου να αντιρροπήσουν κάθε κατάσταση stress στην οποία βρίσκεται ο οργανισμός μας, υπερλειτουργούν αρχικά. Αυτό μας κρατά ακμαίους, στην αρχή της στρεσογόνου κατάστασης. Αδρεναλίνη , κορτιζόλη, κατεχολαμίνες, εκλύονται σα χείμαρρος στο αίμα μας, για να υποστηρίξουν τις λειτουργίες όλων των οργάνων και συστημάτων μας.

Σύντομα όμως, επέρχεται η Κόπωση των Επινεφριδίων μας, το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS).

 

Τι συμβαίνει στο Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS)

Η Κόπωση αυτή των επινεφριδίων, μπορεί να καταστρέψει ολοσχερώς τη ζωή των πασχόντων.

Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η δραστηριότητα των επινεφριδίων είναι τόσο μειωμένη, που μπορεί να έχουν δυσκολία στο να σηκωθούν από το κρεβάτι, για περισσότερο από μερικές ώρες την ημέρα.

Με κάθε «αύξηση» της Μείωσης  της  Λειτουργίας των Επινεφριδίων, κάθε όργανο και σύστημα στο σώμα, μπορεί να επηρεαστεί πιο βαθιά.

Οι αλλαγές που μπορεί να συμβούν στους πάσχοντες από Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), αφορούν σε:

Υδατάνθρακες, Πρωτεΐνες, Μεταβολισμό του Λίπους, Ισοζύγιο του Σακχάρου στο αίμα, Στην παραγωγή ενέργειας, Στο  ισοζύγιο υγρών και ηλεκτρολυτών, Στην καρδιαγγειακή λειτουργία, Στον ύπνο, Στη διάθεση, Στη libido (σεξουαλική επιθυμία), Στην Έμμηνο Ρύση (περίοδο) και Στα Εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα.

Πολλές άλλες αλλαγές μπορούν να πραγματοποιηθούν στο Βιοχημικό και Κυτταρικό επίπεδο, για την αντιμετώπιση και την αντιστάθμιση της Μείωσης των Επινεφριδιακών Ορμονών, που εμφανίζεται κατά την Κόπωση των Επινεφριδίων .

Το σώμα κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια, για να αναπληρώσει τα  υπολειτουργούντα Επινεφρίδια, αλλά κατά τη διαδικασία, δημιουργεί άλλα προβλήματα .

 

Τι προκαλεί Κόπωση των Επινεφριδίων – Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS);

Σε Κόπωση καταλήγουν τα επινεφρίδια, όταν δε μπορούν να ανταποκριθούν επαρκώς σε απαιτήσεις stress.

Τα επινεφρίδια κινητοποιούν τις απαντήσεις του οργανισμού, σε κάθε είδος stress ( φυσικό, συναισθηματικό ή ψυχολογικό) μέσω ορμονών.

Οι ορμόνες που παράγουν τα επινεφρίδια, ρυθμίζουν:

την Παραγωγή και Αποθήκευση Ενέργειας, τη Λειτουργία του Ανοσοποιητικού, τον Καρδιακό Ρυθμό, το Μυϊκό Τόνο, καθώς και άλλες διαδικασίες που μας επιτρέπουν να αντιμετωπίζουμε το stress (άγχος).

Είτε υπάρχει μια συναισθηματική κρίση, όπως ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, είτε μια φυσική κρίση ή σημαντική χειρουργική επέμβαση, είτε οποιοδήποτε είδος σοβαρής επαναλαμβανόμενης ή συνεχούς πίεσης στη ζωή , τα επινεφρίδια  πρέπει να ανταποκρίνονται στα διάφορα αυτά είδη stress, και να φροντίζουν για τη διατήρηση της Ομοιόστασης του οργανισμού.

Εάν δε, τα ερεθίσματα είναι Αθροιστικά και η απάντηση των επινεφριδίων Ανεπαρκής, είναι πολύ πιθανό, να παρουσιάσουν κάποιο βαθμό Κόπωσης.

Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας των επινεφριδίων, για να διατηρηθεί  η βέλτιστη Ομοιόσταση, επειδή η παραγωγή των ρυθμιστικών ορμονών έχει μειωθεί, αυτά ανταποκρίνονται όπως είπαμε, αρχικά  με Υπερδιέγερση.

 

Ποιοί κινδυνεύουν από Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS);

Ο καθένας μας μπορεί να έχει μια εμπειρία κόπωσης των επινεφριδίων και  Συνδρόμου Χρόνιας Κόπωσης, σε κάποια στιγμή της ζωής του.

Μια ασθένεια, μια  οικονομική κρίση στη ζωή ή μια συνεχής δύσκολη κατάσταση, μπορεί να αδειάσουν τους πόρους των επινεφριδίων, ακόμη και στα πιο υγιή άτομα .

Ωστόσο, υπάρχουν παράγοντες που μπορεί να μας κάνουν πιο επιρρεπείς  Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS).

Αυτοί περιλαμβάνουν:  συγκεκριμένο τρόπο ζωής (κακή διατροφή,  κατάχρηση ουσιών, πολύ λίγο ύπνο και ξεκούραση, ή πάρα πολλές πιέσεις), μια Χρόνια Ασθένεια,  Επαναλαμβανόμενες  ή Χρόνιες Λοιμώξεις, όπως βρογχίτιδα ή πνευμονία, ή κόπωση των επινεφριδίων κατά τη διάρκεια της Κύησης.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Συσχετίσεις

Τις απαιτήσεις για τις διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε κάθε Χρόνιο και Αυτοάνοσο Νόσημα, από την Αρθρίτιδα έως τον Καρκίνο, τις πραγματοποιούν  τα  επινεφρίδιά μας.

Ως εκ τούτου, είναι πιθανό, ότι εάν πάσχουμε από Χρόνιο ή Αυτοάνοσο Νόσημα και αισθανόμαστε κούραση το πρωί, που είναι ένα από τα συμπτώματα, τα επινεφρίδια μας μπορεί να είναι κουρασμένα, σε κάποιο βαθμό.

Επίσης, κάθε φορά που ένα ιατρικό Θεραπευτικό Σχήμα, περιλαμβάνει τη χρήση Κορτικοστεροειδών, είναι πιθανό να συμβαίνει μειωμένη λειτουργία των επινεφριδίων.

Όλα τα χημικά κορτικοστεροειδή, έχουν σχεδιαστεί για να μιμηθούν τη δράση των ορμονών των επινεφριδίων, όπως της κορτιζόλης. Έτσι η ανάγκη γι’ αυτές, προκύπτει κυρίως, όταν τα επινεφρίδια δεν παρέχουν τα απαιτούμενα ποσά κορτιζόλης.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Επιπτώσεις

Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (C.F.S.), το βιώνουν εκατομμύρια άνθρωποι παγκόσμια.

Ιδιαίτερα πλέον στις μέρες μας, λόγω των αυξημένων παραγόντων stress, που καθημερινά εκθέτουμε τον οργανισμό μας.

Η «Αόρατη Νόσος» όπως παρομοιάζουν το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (C.F.S.), λειτουργεί (όσο είναι αδιάγνωστη) και ως προθάλαμος για Χρόνια Νοσήματα όπως, ο Σακχαρώδης Διαβήτης, η Παχυσαρκία και τα Περιττά κιλά, η Αρτηριακή Υπέρταση, οι Καρδιοπάθειες, η Κατάθλιψη.

 

Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS) – Διάγνωση και Θεραπεία

Η ανεύρεση και ενδελεχής αναζήτηση, όλων των διαταραχών που έχουν προκύψει και στα επτά συστήματα του οργανισμού, στους πάσχοντες από Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (CFS), είναι απαραίτητη.

Οι ασθενείς πρέπει να ελέγχονται, με Ειδικές Εξετάσεις.

Απαραίτητες οι εξετάσεις τύπου Bio 4h.

Εξετάσεις επίσης κυτταρικού επιπέδου, με απλή λήψη αίματος, το οποίο στη συνέχεια αποστέλλεται στο εξωτερικό.

Τα αποτελέσματα των εξετάσεων, καθορίζουν τη Θεραπευτική αγωγή του πάσχοντος, με μέση διάρκεια τρεις έως δώδεκα  μήνες.

Στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν άλλες Παθολογικές καταστάσεις, ο ασθενής που νόμιζε ότι είναι υγιής, επανέρχεται σε φυσιολογικά βιοχημικά επίπεδα. To Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης και η κούραση εξαφανίζεται, έχει υψηλά επίπεδα ενέργειας και κατ’ επέκταση, μπορεί να αντιμετωπίζει την καθημερινότητα του επαρκώς.

Τα Θεραπευτικά Πρωτόκολλα για το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης, αφορούν σε Μοριακή διατροφή, σε Λήψη Βιομιμητικών Ορμονών και Αποκατάσταση οποιασδήποτε ανεπάρκειας, κυτταρικού επιπέδου, βοηθώντας τα Επινεφρίδια, να επανέλθουν σε φυσιολογική λειτουργία.

 

 Dr. Νικολέτα Κοḯνη, M.D.

Ιατρός Λειτουργικής, Προληπτικής, Αντιγηραντικής και Αναγεννητικής Ιατρικής

Diplomate and Board Certified in Anti-aging, Preventive, Functional and Regenerative Medicine from A4M (American Academy in Antiaging Medicine).

 

Διαβάστε επίσης


Functional Med System – Σύστημα Λειτουργικής Ιατρικής

Αυτοάνοσα Νοσήματα


References:
Navaneetharaja, N; Griffiths, V; Wileman, T; Carding, SR (6 June 2016). «A Role for the Intestinal Microbiota and Virome in Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome (ME/CFS)?». Journal of clinical medicine.
Fauci ASea. Harrison’s Principles ofIntemal Medicine. 14th ed. New York:McGraw-Hill, p.1965-1976,1985-1986,2003-2011,2079-2087,2035-2056,
Hanower HR. Practical Organotherapy. Third ed. Glendale, Califomia: The Hanower Laboratory, p. 112120, 1922.
Downey DS. Balancing body chemistry with nutrition seminars; Cannonburg, ΜΙ (3rd Edition): 158, 2000.
Hanower HR. Practical Organotherapy. Third ed. Glendale, Califomia: The Hanower Laboratory, p. 112-120, 1922.
Loeb R. Sodium Chlorid ίn Treatment of a Patient with Addison’s Disease. Proc.Soc. Exper. Bio. and Med. 30: 808, 1933.
Roberts SE. Exhaustion; Causes and Treatment. Emmaus, Penna 18049: Ro.dale Books, Inc., p. 6, 16,72-83,1966.
Tintera JW. The Hypoadrenia Cortical State and its Management. New York State Journal ofMedicine 55 (13): 1-14, 1955.
Tintera JW. Endocrine aspects of schizophrenia: hypoglycemia of hypoadrenocorticism. J Schizophr 1 (5): 150-181,1967.
Tintera JW. Stabilizing Homostasis ίn the recovered alcoholic through endocrine therapy: evaluation ofthe hypoglycemic factor. J Am Geriatr Soc 14 (7), 1966.
Tintera J. Endocrine aspects of opthalmologic and otolaryngologic allergy.
Presented before the 27th anniversary program of the American Society of Ophthalmologic and Otolaryngologic Allergy. Chicago, IL, 1969.
 Tintera J. Hypoadrenocorticism: Endocrinologic approach to the etiology and treatment of functional hypoglycemia; non-surgical treatment of hypoglycemia states including those of alcoholism and drug addiction. The Hypoglycemia
Foundation Inc. Scarsdale New York.: 15 pages, 1976.
Tintera J. The Endocrine Approach to the Etiology and Effective Control of Functional Hypoglycemia. Scarsdale, ΝΥ: The Hypoglycemia Foundation, Inc.,
 Anbalagan Κ, Sadique, J. Withania somnifera (Ashwagandha), a rejuvenating herbal drug which controls alpha-2-macroglobulin synthesis during inflammation. Ιυι. J. Crude Drug Res. 23 (4): 177-183,1985.
Baron J, Nabano, J., Slater, J., et al. Metabolic studies, aldosterone secretion rate and plasma renin after carbonoxolone sodium as biogastrone. Br. Med. J. 2: 793-795, 1969.
Bauer U. 5-month double-blind randomized clinical trial of ginkgo biloba extract cersus placebo ίη two parallel groups ίη patients suffering from peripheral arterial insufficiency. Aezneim Forsch 34: 716-721, 1984.
Brekhman Ι, Dardymov, IV. Pharmacological investigation of glycosides from ginseng and Eleutherococcus. Lloydia 32: 46-51, 1969.
Brekhman Ι, Kinillow, ΟΙ Effect of Eleutherococcus οα alarm-phase of stress. Life Sci 8 (3): 113-121, 1969.
Buittacharya S, Goel, Raj κ., Kaur, Ravinder, and Ghosal, Shibnath. AntΓ-Stress
ctivity ofSitoindosides νπ and ΥΙΠ, New Acysterylglucosides from Withania
Somnifera. Phytotherapy Research. 1 (1): 32-37, 1982.
Cobum S, Mahuren JD, Schaltenbrand WE, Wostmann BS, Madsen D. Effects of vitamin Β-6 deficiency and 4′ – deoxypyridoxine οι pyridoxal phosphate concentrations, pyridoxine kinase and other aspects of metabolism in the rat. J Nutr 111 (2): 391-198,1981.
Colloazo Jea. Experimental hypervitaminosis ofrats caused by large doses of nadiated ergosterol. Biochem Ztschr. 204: 347-353, 1929.
DeFeudia F. Pharmacological activities and clinical applications. Elsevier; Paris, 1991.